Wpis napisaliśmy na podstawie krótkiego, 7 minutowego, filmiku prezentującego jedno z wystąpień Philipa Zimbardo.
Autor, którego jeśli interesujesz się psychologią, nie możesz nie znać. Pierwszą jego książką jaką przeczytałem, była „Nieśmiałość”. Było to jeszcze, gdy chodziłem do szkoły średniej. Potem, już na studiach, czytałem opasły podręcznik psychologii społecznej, tego autora. Na cenę tomiszcza wybałuszyłem oczy w księgarni. Z powodu ceny i wartości, podręcznik ten był kserowany przez niemal każdego studenta, a także zabijano się o wypożyczenie jego egzemplarza z biblioteki. No i oczywiście nie można zapomnieć o sławnym eksperymencie Stanfordzkim Philipa Zimbardo – tym z więźniami i strażnikami.
Wspominam to wszystko nie bez powodu, bo jak to zwykle na koniec roku, łatwo o wspominki i podsumowania. Tak się składa, że Philip Zimbardo jest autorem świetnego wystąpienia TED z 2009 roku, w którym odpowiada na pytanie ,,Jak spoglądać na czas, aby pozostać szczęśliwym?”.
Sukces i szczęście są wg. niego zakorzenione w cesze przez większość z nas pomijanej: w tym, jak postrzegamy czas oraz jak jesteśmy zorientowani na przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Sugeruje, że pierwszym krokiem do uczynienia naszego życia szczęśliwszym, powinno być ,,skalibrowanie” naszego sposobu spoglądania na czas.
Okazuje się, że istnieje 6 perspektyw czasowych. Tworzą się one z dwóch odmiennych sposobów spoglądania na Twoją przeszłość, dwóch sposobów życia w teraźniejszości i dwóch sposobów patrzenia w przyszłość.
Perspektywa czasowa wg Filipa Zimbardo, to Sposób w jaki dzielisz własne doświadczenia na ,,odcinki” i jaką postawę w stosunku do nich przyjmujesz. Dzieje się to automatycznie i nieświadomie.
Te ramy różnią się pomiędzy kulturami, klasami społecznymi, narodami i indywidualnymi osobami. Mogą też stać się wypaczone poprzez nadużywanie jednych sposobów podziału czasu, a nie używanie innych.
3 ramy czasowe – w której najczęściej żyjesz?
Zimbardo zadaje pytanie: „Co robisz przed podjęciem działania?” I mówi, że podejmujesz decyzję, że reagujesz na podstawie tego jaka perspektywa czasowa u Ciebie dominuje.
U niektórych dominuje perspektywa teraźniejszości i bazuje ona na postawie natychmiastowej reakcji na to, co dzieije się wokół nich w danej chwili. Tacy ludzie są nazywani przez Zimbardo zorientowanymi na TERAZ. Skupiają się na tym CO JEST teraz.
Dla innych teraźniejszość jest nieistotna. Ich decyzje opierają się na wspomnieniach przeszłości. Tak więc, nazywa ich ludźmi zorientowanymi na PRZESZŁOŚĆ. Skupiają się na tym CO BYŁO.
Dla trzeciej grupy nie ważne jest co było wcześniej, ani nawet co jest teraz. Dla nich liczy się tylko przyszłość. Dla nich najważniejsze jest skupianie się na przewidywaniu konsekwencji – zwykła analiza kosztów i zysków. Nazywa ich zorientowanymi na PRZYSZŁOŚĆ. Skupiają się na tym CO BĘDZIE.
Paradoks perspektywy czasowej polega na tym, że jest to coś, co wpływa na każdą twoją decyzję, a totalnie nie jesteś tego świadomy.
Zastanów się w jakiej perspektywie podejmujesz decyzję!
Dwa sposoby reakcji – czy wybierasz taką, która daje Ci szczęście?
Dwa sposoby reakcji w obrębie każdej z tych perspektyw czasowych – daje w sumie 6 wspomnianych perspektyw czasowych.
Patrząc na przeszłość, możesz skupiać się na pozytywach lub negatywach.
Będąc w teraźniejszości, możesz mieć postawę hedonistyczną (skupiać się na radościach życia) lub fatalistyczną (to wszystko nie ma sensu, i tak moje życie jest kierowane przez los).
Myśląc o przyszłości, możesz być skierowany na cel życiowy lub na cel poza życiowy (transcendentalny jak np. życie po śmierci).
Kluczem do szczęśliwego życia jest odpowiednia, czyli optymalna do wymogów sytuacji, mieszanka po jednej z każdej z 3 perspektyw czasowych. Aby być szczęśliwym, musisz wyrobić sobie umysłową giętkość płynnego przechodzenia pomiędzy tymi strefami czasowymi, a jednocześnie pozwalać, aby jedna perspektywa czasowa, wtedy kiedy jest to potrzebne, wzięła górę nad innymi.
Jaki jest zatem optymalny profil spoglądania na czas?
Jeżeli chcesz osiągnąć sukces powinieneś zbalansować swoją perspektywę czasową.
W ramach swojej przeszłości przyjmuj postawę pozytywną w wysokim stopniu. W większości zachowuj pozytywne wspomnienia, a zapominaj o przykrych.
W ramach przyszłości bądź umiarkowanie pozytywny, a tu i teraz, czyli w teraźniejszości, z umiarem stosuj hedonizm – skupiaj się na przyjemnościach życia, ale bez przesady :)
Odrzucaj negatywne wspomnienia i nie bądź fatalistą.
Dlaczego taka mieszanka jest optymalna?
Skupienie się na pozytywnych aspektach przeszłości zakorzenia Cię w tym co zadziałało i było skuteczne, pozwala Ci stworzyć odpowiednio stabilną tożsamość. Porządnie psychicznie ukorzenia Cię.
Pozytywne patrzenie w przyszłość, daje Ci skrzydła nadziei, aby radzić sobie z nowymi wyzwaniami i by móc przekraczać swoje ograniczenia, rozwijać się.
Hedonizm w teraźniejszości daje Ci energię do odkrywania ludzi, świata i siebie.
Każda perspektywa czasowa stosowana w przesadzie, czy w jedną, czy w drugą stronę, będzie Ci szkodzić. Skupiając się nadmiernie na przyszłości, stajesz się hiper aktywny i często możesz poświęcać, dla przyszłego sukcesu, czas z rodziną, znajomymi, czas dla siebie, zabawę i odpoczynek oraz swoje zdrowie itp. Żyjesz wtedy dla pracy, osiągnięć i kontroli. Prawdopodobnie dla wielu „uzależnionych od rozwoju osobistego” wszystkie te zagrożenia są bardzo prawdziwe.
Podsumowanie… roku
Skupmy się przez chwilę na pozytywnym spojrzeniu w przeszłość. Koniec roku tuż tuż i niemal każdy z nas spogląda wstecz na to, co wydarzyło się w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. Jak zastosować poradę Zimbardo, dotyczącą postrzegania przeszłości? Łatwo powiedzieć: zwracaj uwagę raczej na sukcesy i dokonania, niż porażki i cele, których dotychczas nie udało się osiągnąć.
Z moich własnych obserwacji wynika, że wiele osób (może Ty także) myśli tak na prawdę nie o całym dobiegającym końca roku, ale o ostatnich jego miesiącach i tygodniach. Być może skupiasz się na aktualnych celach, których siłą rzeczy jeszcze nie osiągnąłeś. Od razu widzisz, że łączy się to z koncentracją na teraźniejszości i/lub przyszłości.
Co zrobić, by łatwiej ,,nawiązać kontakt z zeszłorocznym sobą”? Jak spojrzeć na cały rok, a nie jego wycinek? I jak patrzeć pozytywnie na to, co tam zobaczysz?
Proponuję proste ćwiczenie, które wykonuje co roku (od pierwszego roku studiów):
- Odnajdź zeszłoroczny terminarz, wygrzeb zeszłoroczne maile, smsy, rozmowy na GG, wpisy na Facebooku itp. Wszystko, co uda Ci się odnaleźć z datą z grudnia 2010.
- Zobacz, co Cię wtedy zajmowało, czym się cieszyłeś, czym martwiłeś. Jakie były wtedy Twoje plany, marzenia i cele. Jak wyglądała Twoja sytuacja zawodowa, uczuciowa, a może zdrowotna?
- Weź teraz kartkę i spisz, co się zmieniło w każdej dziedzinie. Skup się na postępach, jakie poczyniłeś. Zdziwisz się, bo pewnie będzie ich więcej niż myślisz :)
Jak wygląda ćwiczenie w Twoim wypadku? Co planowałeś? A co się zmieniło? Takie podsumowania warto zapisywać, więc zachęcam Cię do stworzenia początku takiego podsumowania w komentarzach. A żeby Cię do tego zachęcić na sam koniec zacytuję słowa samego Zimbardo:
„Wiele zagadek życia może być rozwiązanych, przez zrozumienie tego, jaką TY masz perspektywę czasową i jaką mają inni wokół Ciebie – rodzina, znajomi, nauczyciele i mentorzy. Idea jest bardzo prosta, ale konsekwencje są ogromne.”
Komentarze